مینگذاری نیروهای نظامی در بلوچستان:« تلفات دستکم ۴۸ نفر در کمتر از چهار سال / قربانیان زنان، کودکان، کشاورزان، سوختبران و مهاجران افغان
به گزارش حال وش / در کمتر از چهار سال گذشته، دستکم ۴۸ شهروند از جمله زنان، کودکان، کشاورزان، عشایر، سوختبران و مهاجران افغان در استان سیستان و بلوچستان و مناطق هممرز با پاکستان و افغانستان، و در مواردی در حدفاصل بلوچستان با استانهای کرمان و خراسان جنوبی، بر اثر انفجار مینهای کاشته شده توسط نیروهای نظامی سپاه بدون علامت، یا ادوات عمل نکرده نظامی کشته و مجروح و یا قطع عضو شدهاند.
این تلفات که در ۲۲ رویداد مستقل توسط حال وش به ثبت رسیده، بیانگر استفاده مستمر و بیرویه از مینهای ضدنفر و سلاحهای باقیمانده از رزمایشها در مسیرهایی است که عرفاً محل عبور مردم بومی، عشایر و رهگذران است؛ مسیری که نسلها محل زندگی و امرار معاش آنان بوده. در هیچ یک از این مناطق مینگذاریشده، تابلو یا علائم هشدار نصب نشده و قربانیان از طیفهای مختلف جامعهاند.
فهرست قربانیان و تاریخ رویدادها به شرح زیر است:
به گزارش حال وش / در کمتر از چهار سال گذشته، دستکم ۴۸ شهروند از جمله زنان، کودکان، کشاورزان، عشایر، سوختبران و مهاجران افغان در استان سیستان و بلوچستان و مناطق هممرز با پاکستان و افغانستان، و در مواردی در حدفاصل بلوچستان با استانهای کرمان و خراسان جنوبی، بر اثر انفجار مینهای کاشته شده توسط نیروهای نظامی سپاه بدون علامت، یا ادوات عمل نکرده نظامی کشته و مجروح و یا قطع عضو شدهاند.
این تلفات که در ۲۲ رویداد مستقل توسط حال وش به ثبت رسیده، بیانگر استفاده مستمر و بیرویه از مینهای ضدنفر و سلاحهای باقیمانده از رزمایشها در مسیرهایی است که عرفاً محل عبور مردم بومی، عشایر و رهگذران است؛ مسیری که نسلها محل زندگی و امرار معاش آنان بوده. در هیچ یک از این مناطق مینگذاریشده، تابلو یا علائم هشدار نصب نشده و قربانیان از طیفهای مختلف جامعهاند.
فهرست قربانیان و تاریخ رویدادها به شرح زیر است:
۱- در ۴ بهمن ۱۴۰۰ – فهرج، کویر ریگیلان، استان کرمان، یک نفر مجروح (هویت نامشخص)، شهروند عادی، آفرودسوار؛ انفجار مین بدون علامت در منطقه گردشگری.
۲- در ۱۵ شهریور ۱۴۰۲ – مرز روتک / روتک، میرجاوه، حداقل ۵ کشته یا مجروح افغان (هویت نامشخص)، شامل دستکم یک زن و یک کودک؛ انفجار مین مرزبانی.
۳- در ۹ بهمن ۱۴۰۲ – منطقه مرزی کلگان، سراوان، ۳ کشته و ۲ مجروح (هویت نامشخص)؛ انفجار مین ضدنفر کار گذاشتهشده توسط سپاه در مسیر سوختبران.
طاها رئیسی (مبین)، فرزند اکبر، نوه خانمحمد، ۱۱ ساله، اهل کلگان – مجروح (قطع پا)، سوختبر.
۴- در ۲۰ بهمن ۱۴۰۲ – کلگان، سراوان، سرهنگ سیدمرتضی حسینی – کشته، نیروی تیپ جوادالائمه خراسان شمالی.
۳ نیروی سپاه مجروح (هویت نامشخص) – انفجار حین مینگذاری.
۵- در ۲۰ بهمن ۱۴۰۲ – نیاتک، زابل
امینالله سالارزهی، فرزند حسن، حدود ۲۷ ساله، متأهل و دارای سه فرزند، اهل شندل هیرمند – کشته بر اثر انفجار مین.
۶- در ۱ تیر ۱۴۰۳ – پتکوکی کلگان، سراوان،
مهربیبی سیاهانی، فرزند عبدالله، حدود ۷۰ ساله – کشته، زن عشایر.
۷- در ۲۲ مهر ۱۴۰۳ – مکسوخته، سراوان،
اقبال ریگی، فرزند نیلخان، ۲۱ ساله، اهل خاش – کشته، سوختبر.
۸- در ۲۶ مهر ۱۴۰۳ – مرز کلگان، سراوان،
انفجار مین در مسیر عبور مهاجران افغان؛ شمار نامعلوم کشته، مجروح یا ناپدید.
۹- در ۲۷ مهر ۱۴۰۳ – مرز روتک، میرجاوه،
عارف شهنوازی، فرزند نورمحمد – مجروح، سوختبر.
مبین شهنوازی، پسر عزت – مجروح، سوختبر.
۱۰- در ۷ آبان ۱۴۰۳ – مرز روتک، میرجاوه،
شهرام شهنوازی، فرزند بهنام، ۱۷ ساله – مجروح، سوختبر نوجوان.
علی شهنوازی، فرزند دینمحمد، ۱۶ ساله – مجروح، سوختبر نوجوان.
انفجار مین، ضربوشتم و آتش زدن خودرو.
۱۱- در ۱۴ آذر ۱۴۰۳ – پدگی، میرجاوه،
امید شیروزهی، پسر عبدالرحیم، حدود ۲۲ ساله – کشته.
عبدالعزیز شیروزهی، پسر محمد، دارای سه فرزند – کشته.
ایوب شیروزهی، پسر عبدالغفور، ۱۶ ساله – مجروح.
یک کشته و دو مجروح دیگر با هویت نامشخص – انفجار مین و تیراندازی.
۱۲- در ۲۹ آذر ۱۴۰۳ – مورتان، راسک
سهیلا آسکانی، ۳۲ ساله – کشته.
زابد آسکانی، حدود ۲۹ ساله – کشته.
عمادالدین آسکانی، حدود ۲۰ ساله – کشته.
مرادمحمد آسکانی – مجروح.
انفجار نارنجک عملنکرده باقیمانده از رزمایش.
۱۳- در ۳۰ آذر ۱۴۰۳ – مرز کلگان، سراوان،
مطیعالله، فرزند مولوی عبدالحکیم – کشته بر اثر انفجار مین، مهاجر افغان.
محمد اکبر، اهل بوریاباف قبچاق، هرات – کشته بر اثر انفجار مین، مهاجر افغان.
۱۴- در ۱۱ دی ۱۴۰۳ – مرز کلگان، سراوان،
۵ کشته و ۳ مجروح، همگی تبعه افغانستان (هویت نامشخص)؛ انفجار مین سپاه.
۱۵- در ۶ بهمن ۱۴۰۳ – روتک، میرجاوه،
حسن شهنوازی، فرزند مجید، ۳۰ ساله، اهل روتک – کشته، کشاورز؛ انفجار مین.
۱۶- در ۷ بهمن ۱۴۰۳ – روستای سیاد، مکسوخته، گلشن،
محمد گمشادزهی (مرادبخش)، فرزند مزار، ۳۲ ساله، متأهل و دارای سه فرزند، اهل جالق – کشته، سوختبر.
یک سوختبر مجروح (هویت نامشخص) – انفجار مین زیر خودرو.
۱۷- در ۹ اسفند ۱۴۰۳ – روستای تنگ، کنارک،
مهیم چاکرزهی، فرزند هاشم – کشته؛ انفجار مین / نارنجک باقیمانده از رزمایش ارتش.
۱۸- در ۲۴ اسفند ۱۴۰۳ – مرز نیمروز،
فقیرمحمد، اهل فراه، ولسوالی لاشوجوین – کشته، مهاجر افغان؛ انفجار مین و سپس تیراندازی مرزبانی ایران.
۱۹- در ۱۳ تیر ۱۴۰۴ – مکسوخته، مرز گلشن – ماشکیل،
سلیم ریگی، فرزند دادرحمان، ۲۷ ساله، اهل ماشکیل – مجروح (قطع هر دو پا).
۲۰- در ۱۲ مرداد ۱۴۰۴ – روتک، خاش،
عبدالصمد گمشادزهی، فرزند احمد، حدود ۳۰ ساله، اهل جوانکان مکسوخته – کشته، سوختبر.
۲۱- در ۱۷ مرداد ۱۴۰۴ – کلهگراند سرگردنه، سراوان،
یک مهاجر افغان مجروح (قطع پا) – هویت نامشخص؛ انفجار مین.
۲۲- در ۲۱ مرداد ۱۴۰۴ – جاده موتوری پتکوکی، کلگان، گلشن،
قدوس گمشادزهی، فرزند عبدالکریم، حدود ۱۸ ساله، اهل سراوان – کشته، سوختبر.
یک سوختبر مجروح (هویت نامشخص).
این موارد، مصداق روشن نقض حق حیات و امنیت فردی و تضاد کامل با اصول حقوق بشردوستانه بینالمللی است. کاشت مینهای ضد نفر در مناطق مسکونی، عشایری و مسیرهای تردد غیرنظامیان، حتی در شرایط غیرجنگی، نقض جدی تعهدات بینالمللی ایران در حوزه حقوق بشر است و میتواند به عنوان «قتل غیرقانونی» در مراجع بینالمللی پیگرد شود.
این حوادث نشان میدهد که کاشت مین و رهاسازی ادوات منفجرنشده نظامی در مناطق غیرنظامی — از کویر ریگیلان فهرج و دشت زنگی احمد، تا حرمک خراسان جنوبی، کویر لوت، مرزهای زابل، میرجاوه، منطقه لار در شمال شرق زاهدان، روتک خاش، ماشکیل، مکسوخته سراوان، کلگان سراوان، گراندی و بچه راهی سراوان، مرز پیشین و سایر گذرگاههای مرزی — جان و امنیت ساکنان محلی را بهطور مستمر تهدید میکند. این مناطق مسیر تردد عشایر، کشاورزان، دامداران، رهگذران، سوختبران و مهاجران افغان در دو سوی مرزهای ایران–پاکستان و ایران–افغانستان هستند. با وجود خطرات آشکار، هیچگونه علامت هشدار یا تابلو شناسایی مین در این نواحی نصب نشده و قربانیان از طیفهای گوناگون جامعه شامل زنان، کودکان و سایر غیرنظامیاناند. چنین اقداماتی، نقض آشکار حق حیات، امنیت فردی و اصول بنیادین حقوق بشردوستانه بینالمللی است.
کارگذاری مینهای ضد نفر در مناطق مسکونی یا مسیرهای عرفی تردد غیرنظامیان، حتی در زمان صلح، مغایر تعهدات بینالمللی ایران در حوزه حقوق بشر است. بر اساس «اعلامیه جهانی حقوق بشر» و «میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی»، چنین اقداماتی ممنوع بوده و با اصول عرفی بینالمللی در زمینه حفاظت از غیرنظامیان در تضاد کامل قرار دارد. نصب مین بدون نشانهگذاری در محل عبور انسان و دام، مصداق استفاده بیرویه و خودسرانه از سلاح محسوب شده و میتواند به عنوان «قتل غیرقانونی» یا «نقض فاحش حق حیات» در مراجع بینالمللی پیگیری شود.
از منظر حقوق بینالملل، بهکارگیری مینهای زمینی در مناطق غیرنظامی بدون علامتگذاری، نقض جدی اصول حقوق بشردوستانه و مقررات کنوانسیون اتاوا (۱۹۹۷) است که استفاده، ذخیرهسازی، تولید و انتقال مینهای ضد نفر را ممنوع و پاکسازی مناطق آلوده را الزامی میداند. استمرار وجود مین در مسیرهای عمومی، تهدید مستقیم علیه جان و امنیت غیرنظامیان است و مسئولیت آن متوجه نهادها و دولتهای کنترلکننده این مناطق خواهد بود.