جزئیات جدید از کشتهشدن «قدوس گمشادزهی»/ مجروح بر اثر انفجار مین و سپس هدف گلوله از فاصله نزدیک
حال وش/ امروز پنجشنبه ۲۳ مردادماه ۱۴۰۴، اطلاعات تازهای که به دست حال وش رسیده نشان میدهد « قدوس گمشادزهی » نوجوان سوختبر بلوچ، پس از آنکه روز سهشنبه ۲۱ مردادماه در جاده موتوری پتکوکی در محدوده مرزی کلگانِ شهرستان گلشن بر اثر انفجار مین کار گذاشته شده توسط سپاه پاسداران مجروح شده بود، سپس از سوی نیروهای نظامی از فاصله نزدیک هدف تیراندازی قرار گرفته و جان خود را از دست داده است.
بهگفته منابع، گلوله از پشت شانه وارد و از قلب او خارج شده است. با این وجود، نیروهای نظامی پس از انتقال پیکر، علت مرگ را «انفجار مین» اعلام کردهاند.
بر پایه احراز هویتِ حال وش، « قدوس گمشادزهی » حدود ۱۸ ساله، فرزند عبدالکریم و اهل و ساکن شهرستان سراوان بود. هویت فرد همراه او که « خ. گمشادزهی» حدودا ۲۵ ساله و در این حادثه بهشدت مجروح شده است.
به گفته منابع حال وش: «قدوس و همراهش با موتورسیکلت روی مینهای کار گذاشته شده در این مسیر مرزی رفتهاند. قدوس پس از انفجار زنده و مجروح بوده که نیروهای نظامی به سمت آنها تیراندازی کردهاند؛ شلیک از فاصله نزدیک، از پشت شانه وارد و از ناحیه قلب خارج شده و باعث مرگ او شده است.» بنا بر همین روایتها، نیروهای نظامی پیکر را با خود برده و در گزارش رسمی، مرگ را ناشی از انفجار مین عنوان کردهاند؛ ادعایی که از سوی خانواده و شاهدان قاطعانه رد میشود.
پیکر قدوس گمشادزهی روز گذشته (چهارشنبه ۲۲ مرداد) در سراوان با حضور گسترده مردم و بستگان تشییع و به خاک سپرده شد. در این مراسم، مولوی گمشادزهی با اشاره به اصابت گلوله به قدوس، این اقدام را «ظلم نابخشودنی» توصیف کرد و گفت این قتل بهناحق، با روایتسازیِ «مرگ بر اثر مین» پوشانده شده است. وی تأکید کرد که «جان انسان بیارزش شده و هیچ پاسخگوییای در قبال خون ریختهشده جوانان بلوچ وجود ندارد.»
مسیرهای مرزی سیستان و بلوچستان، از جمله جادههای موتوری کلگان، بارها شاهد انفجار مینهای بهجامانده یا کار گذاشته شده توسط نیروهای نظامی از جمله سپاه پاسداران بوده است؛ رخدادهایی که بارها به مرگ یا قطع عضو سوختبران، کودکان، زنان، دامداران و رهگذران انجامیده است.
کاشت مینهای ضدنفر در مناطق مسکونی، عشایری و مسیرهای تردد غیرنظامیان در شرایط غیرجنگی نقض جدی تعهدات بینالمللی ایران در حوزه حقوق بشر است. این اقدام با اعلامیه جهانی حقوق بشر (حق حیات و امنیت شخصی) و میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی در تعارض است و با قواعد عرفیِ حمایت از غیرنظامیان ناسازگار. نصب مین بدون علائم هشدار در مسیرهای عرفاً محل عبور انسان و دام، مصداق استفاده بیرویه و خودسرانه از سلاح و میتواند «قتل غیرقانونی» یا «نقض فاحش حق حیات» تلقی شود. افزون بر آن، بهکارگیری و نگهداری مینهای ضدنفر با روح کنوانسیون اُتاوا (۱۹۹۷) که منع استفاده، تولید، انتقال و الزام به پاکسازی را هدف گرفته در تضاد است. شلیک به فرد مجروح و غیردرگیر نیز، ذیل استانداردهای حقوق بشردوستانه و حقوق بشر، میتواند مصداق قتل فراقضایی باشد و قابلیت پیگرد در مراجع بینالمللی دارد.