محاصره دریایی؛ “درآمد نفتی ایران دو ماه دیگر به صفر میرسد
محاصره دریایی؛ “درآمد نفتی ایران دو ماه دیگر به صفر میرسد”
مراد رحمتی
دونالد ترامپ میگوید با محاصره دریایی جمهوری اسلامی تا چند روز آینده مخازن ذخیره نفت ایران پر میشود و تاسیسات نفتی آن در معرض فروپاشی قرار میگیرند. دویچه وله با دو کارشناس انرژی درباره این ادعای ترامپ صحبت کرد.
دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، روز یکشنبه ۲۶ آوریل (۶ اردیبهشت) در مصاحبه با شبکه خبری “فاکس نیوز” گفت: «وقتی حجم عظیمی از نفت در سیستم شما در جریان است، اگر این خط به هر دلیلی بسته شود، چون نمیتوانید آن را به مخازن یا کشتیها منتقل کنید، آن خط از درون منفجر میشود. میگویند فقط حدود سه روز تا وقوع این اتفاق زمان دارند.»
اگر آنچه که دونالد ترامپ میگوید درست باشد، جمهوری اسلامی در آستانه فروپاشی اقتصادی قرار گرفته است و رئیس جمهور آمریکا درست چند روز پیش هم از فروپاشی قریبالوقوع اقتصادی جمهوری اسلامی خبر داده بود.
دویچهوله درباره ادعاهای مطرحشده از سوی ترامپ با دالغا خاتیناوغلو، کارشناس انرژی و همایون فلکشاهی، کارشناس ارشد شرکت دادهپردازی نفت و کالا “کپلر” که سالها در این حوزه تحقیق و تحلیل کردهاند، گفتوگو کرده است.
“حتی یک نفتکش ایران از محاصره عبور نکرد”
همایون فلکشاهی، کارشناس ارشد شرکت دادهپردازی نفت و کالا “کپلر”، میگوید محاصره آمریکا بهتدریج جریان صادرات نفت ایران را مختل کرده است؛ بهطوری که بارگیریها بهشدت کاهش یافته و ذخایر بهسرعت در حال پر شدن هستند.
به گفته فلکشاهی عبور نفتکشهای ایران از تنگه هرمز “چیز مهمی نیست”، زیرا محل اصلی محاصره در تنگه نیست، بلکه کمی دورتر، میان خلیج مکران و دریای عرب و در نزدیکی مرزهای ایران قرار دارد.
همایون فلکشاهی، کارشناس ارشد شرکت دادهپردازی نفت و کالا (کپلر) میگوید جمهوری اسلامی با طولانی شدن محاصره دریایی مجبور خواهد شد به میز مذاکره برگردد
بهگفته این کارشناس، ایران در صورت در اختیار داشتن کشتیهای خالی میتواند بارگیری انجام دهد و حتی از خلیج فارس خارج شود، اما مشکل اصلی عبور از دریای عمان و سپس دریای عرب است، جایی که باید از محدوده محاصره عبور کند؛ امری که عملا غیرممکن است.
کارشناس کپلر تاکید میکند تا کنون هیچ کشتیای موفق به عبور از این محدوده نشده است. به همین دلیل، این کشتیها به نزدیکی بندر چابهار، بهعنوان نزدیکترین نقطه به دریای عرب، منتقل میشوند تا در صورت بازشدن مسیر، سریعتر راهی بازار شوند.
فلکشاهی تاکید میکند که محاصره آمریکا بسیار موفق بوده و در صورت تداوم آن تا حدود دو ماه آینده، درآمد نفتی ایران به صفر میرسد.
بهگفته این کارشناس کپلر، هدف دونالد ترامپ سیاست حفظ قیمت نفت در سطحی قابلتحمل برای اقتصاد جهانی، در عین حال ادامه محاصره است؛ چرا که حتی قیمتهایی در حدود ۱۰۰ دلار نیز همچنان قابل مدیریت تلقی میشود.
بر اساس این ارزیابی، در صورت ادامه محاصره، فشار اقتصادی بر جمهوری اسلامی بهشدت افزایش خواهد یافت، زیرا درآمدهای نفتی بهطور جدی کاهش مییابد.
آیا شبکههای اماراتی به انتقال پول کمک میکنند؟
با این حال، پرسش اصلی این است که آیا ایران قادر به دریافت درآمد حاصل از فروش این نفت خواهد بود، بهویژه با توجه به فشار آمریکا بر مسیرهای مالی، از جمله شبکههای مرتبط با امارات.
بهگفته همایون فلکشاهی، کارشناس کپلر، اگر ایران بتواند از این ذخایر درآمد کسب کند، ممکن است تا دو ماه هزینههای خود را تامین کند، اما پس از آن درآمدها بهشدت کاهش خواهد یافت.
در این میان، تداوم یا توقف محاصره به تصمیم دولت آمریکا بستگی دارد و در صورت ادامه، میتواند ایران را به بازگشت به میز مذاکره وادار کند. در غیر این صورت، مهمترین چالش جمهوری اسلامی، فشار اقتصادی و ناتوانی احتمالی در تامین هزینههای داخلی، از جمله پرداخت حقوق نیروهای امنیتی و نظامی خواهد بود.
پیامدهای بستن چاههای نفت ایران
دالغا خاتیناوغلو، کارشناس امور انرژی معتقد است باز و بسته کردن چاههای نفتی بهویژه چاههایی که در دو دهه اخیر توسعه یافتهاند، مانند میادین غرب کارون میتواند تاثیر منفی قابلتوجهی بر فشار مخازن داشته باشد.
به گفته این کارشناس در صورت اجرای کامل محاصره، تولید نفت ایران ممکن است ظرف یک ماه حدود یک میلیون بشکه کاهش یافته و به سطحی نزدیک به مصرف داخلی برسد. با این حال، ایران حدود ۱۷۰ میلیون بشکه نفت ذخیرهشده روی آب در اختیار دارد که میتواند برای دو تا سه ماه امکان ادامه صادرات را فراهم کند.
ضرر ۱۰ میلیارد دلاری از عدم ذخیره گاز مایع نفتی
خاتیناوغلو در عین حال به محدودیتهایی اشاره میکند و میگوید در مورد برخی فرآوردهها مانند گاز مایع نفتی (LPG)، نه امکان بستن چاهها وجود دارد و نه ظرفیت کافی برای ذخیرهسازی یا مصرف داخلی. این بخش از صادرات، که سالانه حدود ۱۱ میلیون تن و نزدیک به ۱۰ میلیارد دلار ارزش دارد، در صورت تداوم محاصره با کاهش مواجه خواهد شد.
دالغا خاتیناوغلو، کارشناس امور انرژی میگوید بستن چاههای نفت برای ایران اقدامی پرهزینه خواهد بود.
خاتیناوغلو تاکید میکند که پیامدهای اقتصادی وضعیتی که بوجود آمده قابلتوجه است، زیرا نفت حدود ۵۵ درصد درآمد صادراتی ایران را تشکیل میدهد و همچنین حدود ۷۰ درصد تجارت غیرنفتی کشور از طریق بنادر خلیج فارس انجام میشود که جایگزین مؤثری برای آن وجود ندارد.
به گفته این کارشناس انرژی “سناریوی پر شدن ذخایر و اجبار به بستن چاهها” از نظر فنی قابل طرح است، اما تحقق آن به شدت و تداوم محاصره بستگی دارد. ایران حدود ۷۰ تا ۸۰ میلیون بشکه ظرفیت ذخیرهسازی در خشکی دارد که نزدیک به ۷۰ درصد آن پر شده و در صورت تداوم محدودیتها، کاهش تولید اجتنابناپذیر خواهد بود.
او همچنین یادآور میشود بستن چاهها میتواند به افت فشار مخازن منجر شود و تعیین اولویت دقیق برای بستن این چاهها، به نظر این کارشناس در میادین نفت سنگین مانند “آزادگان، یادآوران و یاران” اهمیت خواهد داشت، دلیل آن این است که نفت سنگین در ایران قابل تصفیه نیست.
به باور خاتیناوغلو، پیامدهای فنی بستن چاههای نفتی ایران بسیار جدی است، اما تحقق آن به شدت اجرای محاصره دریایی ایالات متحده بستگی دارد.
بر اساس اظهارات هر دو کارشناس، در صورت ناتوانی جمهوری اسلامی در صادرات نفت و دسترسی به درآمدهای آن، فشار اقتصادی میتواند بهشدت افزایش یابد و اقتصاد کشور را با چالشهای جدی و حتی فروپاشی مواجه کند.
منبع: رادیو آلمان/دویچه له