شورای امنیت علیرغم مخالفت روسیه و چین بررسی تحریم ایران را در دستور کار قرار داد
یک روز پس از تصمیم شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی برای ارجاع پروندۀ ایران به شورای امنیت سازمان ملل متحد، صبح پنجشنبه ۱۹ شهریورماه اعضای این شورا، آغاز به کار مجدد کمیتۀ تحریمها، مرتبط با قطعنامۀ ۱۷۳۷ را به بحث گذاشته و به رغم مخالفت روسیه و چین، با ۱۱ رأی موافق، آغاز گفتوگو دربارۀ این موضوع را تصویب کردند.
بر اساس این قطعنامه که ۲۰ سال پیش تصویب شده بود، کمیتۀ تحریمها موظف بود هر ۹۰ روز، با بررسی مجدد پروندۀ ایران، به شورای امنیت گزارش بدهد.
گزارشهای سهماهۀ این کمیته که بر اساس دستور کار «منع اشاعه» فعالیت میکرد، به مدت ۹ سال، تا زمان توافق برجام و متعاقب آن، تصویب قطعنامۀ ۲۲۳۱ ادامه داشت؛ قطعنامهای که همۀ قطعنامههای تحریمی قبلی، از جمله قطعنامۀ ۱۷۳۷ را به حالت تعلیق در آورد و به این ترتیب، گزارشهای دورهای کمیتۀ تحریمها هم متوقف شدند.
سال گذشته، فرانسه، آلمان و بریتانیا، سه کشور اروپایی عضو برجام، با فعالکردن مکانیسم ماشه، مسیر بازگشت تحریمهای سازمان ملل متحد علیه ایران را هموار کردند.
در جلسۀ پنجشنبه ۱۹ شهریورماه، نمایندۀ فدراسیون روسیه با اشاره به منقضی شدن دورۀ ۱۰ سالۀ اعتبار قطعنامۀ ۲۲۳۱، استدلال کرد که «هیچ زمینهای برای فعالسازی مجدد کمیتۀ تحریمها وجود ندارد».
آنا اِوستیگنییِوا با تأکید بر مخالفت مسکو با قرار گرفتن خودکار این موضوع در دستور کار جلسه، خواستار رأیگیری در این زمینه شد.
نمایندۀ چین هم با این استدلال که «شورای امنیت بررسی موضوع هستهای ایران را بهپایان رسانده بوده»، گفت که رئیس دورهای شورا، ملزم به تهیه پیشنویس «به اصطلاح گزارش ۹۰ روزه» و ارائۀ آن به شورا نیست.
سون لِی، با تأکید بر اینکه «چنین اقداماتی نه تنها به اختلافات درون شورا دامن میزند، بلکه حلوفصل سیاسی پروندۀ هستهای ایران را هم با چالشهای جدی روبرو خواهد کرد»، تلاش کشورهایی که بهدنبال اعمال مجدد تحریمها علیه ایران هستند را تقبیح کرد.
از سوی دیگر سارا مکینتاش نمایندۀ بریتانیا ضمن رد استدلالهای نمایندگان فدراسیون روسیه و چین، و با اشاره به «فعالبودن مکانیزم ماشه از نزدیک به یک سال پیش»، گفت کمیتۀ تحریمها موظف است که گزارشهای ۹۰ روزۀ خود را از سر بگیرد.
نمایندۀ ایالات متحده هم با حمایت از بیانیۀ سفیر بریتانیا، گفت شورای امنیت یک سال پیش، تصمیم به اعمال مجدد ۶ قطعنامۀ تحریمی علیه ایران گرفت.
در ادامه ژروم بونافون، سفیر فرانسه هم با اشاره به اینکه آژانس بینالمللی انرژی اتمی «همۀ توانایی نظارتی خود بر فعالیتهای هستهای ایران را بهدلیل توقف همکاری تهران از سال گذشته از دست داده»، تأکید کرد که «انباشت بیش از ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد، هیچگونه توجیه معتبر غیر نظامی ندارد».
در ادامۀ جلسۀ صبح پنجشنبه به وقت نیویورک، نمایندگان پاکستان، سومالی و بحرین خواستار رویکردی متعادل و از سرگیری گفتوگو و تعامل شدند.
واسیلی نِبِنزیا سفیر فدراسیون روسیه در سازمان ملل متحد با تأکید بر انقضای قطعنامۀ ۲۲۳۱ و در نتیجه، «فعال نشدن مکانیسم ماشه»، گفت روسیه به شورای امنیت اجازه نخواهد داد که در راستای مشروعیتبخشی به اجرای مکانیسم ماشه تصمیمی بگیرد».
سفیر روسیه همزمان بر ادامۀ مخالفت مسکو با احیای کمیتۀ ۱۷۳۷ پافشاری کرد.
نمایندۀ چین هم «خروج یکجانبۀ ایالات متحده از برجام، دو بار حملۀ نظامی به ایران همزمان با در جریانبودن مذاکرات، و اعلام سیاست فشار حداکثری» را دلایل اصلی «وضعیت پیچیده و خارج از کنترل» خاورمیانه برشمرد.