از سوریه تا بلوچستان؛ چرا سپاه جنگجویان فاطمیون را به داخل ایران منتقل کرده است؟
تاریخ انتشار ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶
با افزایش درگیری‌های مسلحانه در سیستان و بلوچستان، گزارش‌های تازه از استقرار جنگجویان افغان لشکر فاطمیون در پایگاه‌های سپاه پاسداران و مناطق مسکونی این استان حکایت دارند. این نیروها که سال‌ها در سوریه برای حفظ حکومت بشار اسد جنگیده بودند، اکنون در نقاط دیگری از ایران نیز دیده شده‌اند.
در حالی که شمار درگیری‌های مسلحانه در سیستان و بلوچستان به بالاترین سطح سالانه در دست‌کم یک دهه گذشته رسیده، گزارش‌های محلی از افزایش حضور نیروهای فاطمیون و زینبیون در این استان و مشارکت آنان در فعالیت‌های امنیتی حکایت دارند.
بر اساس داده‌های سازمان مستقل «اکلد» (ACLED)، پروژه داده‌های مکان و رویدادهای درگیری‌های مسلحانه، از ابتدای سال ۲۰۲۶ تا نیمه مهرماه حدود ۷۰ درگیری مسلحانه میان گروه‌های شورشی و نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی در سیستان و بلوچستان ثبت شده است؛ رقمی که از مجموع سالانه در بازه ده سال گذشته بیشتر است.
این سازمان در تحلیل خود تاکید کرده که تنها طی دو هفته، ۱۳ درگیری مسلحانه در استان رخ داده، حملات گروه‌های مسلح از کمین‌های جاده‌ای و ترورهای هدفمند فراتر رفته و مراکز اطلاعاتی، پاسگاه‌های پلیس و تاسیسات ثابت امنیتی را نیز دربر گرفته است.
به گفته اکلد، جنگجویان لشکر فاطمیون، گروهی متشکل از شیعیان افغان تحت فرماندهی نیروی قدس سپاه پاسداران نیز در میان نیروهایی بوده‌اند که هدف حملات قرار گرفته‌اند.
گسترش این درگیری‌ها هم‌زمان با انتشار گزارش‌هایی درباره حضور نیروهای فاطمیون در مناطق مرزی، پایگاه‌های بسیج و حتی برخی روستاهای بلوچ‌نشین است؛ حضوری که نگرانی‌هایی را در میان فعالان محلی و چهره‌های مذهبی استان برانگیخته است.
از پایگاه‌های بسیج تا روستاهای بلوچ‌نشین
سازمان حقوق‌بشری حال‌وش که تحولات سیستان و بلوچستان را پوشش می‌دهد، در گزارش‌های متعدد از افزایش حضور نیروهای فاطمیون و زینبیون در شهرها و روستاهای استان خبر داده است.
بر اساس اطلاعاتی که این سازمان از منابع محلی دریافت کرده، این نیروها در مناطقی از زاهدان، میرجاوه، سراوان، ایرانشهر، چابهار، کنارک، راسک، مهرستان، سیب و سوران و زرآباد مستقر شده‌اند.
به گزارش حال‌وش، برخلاف دوره‌های پیشین که حضور این نیروها عمدتا به پایگاه‌های نظامی محدود بود، اکنون شماری از آنان در مناطق مسکونی بلوچ‌نشین نیز گشت‌زنی می‌کنند و با ساکنان محلی تماس مستقیم دارند. برخی پایگاه‌های بسیج محلی در اختیار نیروهای فاطمیون و زینبیون قرار گرفته‌اند.
به گفته منابع این رسانه محلی، سپاه پاسداران در نشستی با شماری از سران طوایف زاهدان و بخش کورین، استقرار این نیروها را با هدف «تأمین امنیت مردم بلوچ» توضیح داده است.
با این حال، گزارش‌های محلی از بروز تنش میان برخی اعضای این گروه‌ها و ساکنان منطقه حکایت دارند.
حال‌وش روز ۲۹ شهریور ۱۴۰۵ گزارش داد که در منطقه سمسور از توابع بخش کورین زاهدان، افرادی منتسب به فاطمیون یک زوج بلوچ را که با موتورسیکلت در حال تردد بودند، تعقیب کرده‌اند.
این رسانه همچنین به نقل از منابع محلی، از آزار شهروندان، رفتارهای نامناسب با زنان و کودکان و تعرض به اموال و دام‌های ساکنان منطقه خبر داده است.
این ادعاها به‌طور مستقل تایید نشده‌اند و تاکنون پاسخ مشخصی از سوی فرماندهان سپاه پاسداران درباره آنها منتشر نشده است.
گسترش حضور نیروهای غیربومی با انتقاد مولوی عبدالحمید، امام جمعه اهل سنت زاهدان، نیز همراه شده است. او روز ۲۷ شهریور ۱۴۰۵، بدون نام بردن از فاطمیون یا زینبیون، گفت: «شنیده می‌شود که نیروهای خارجی و نیابتی را وارد کشور و استان می‌کنند.»
مولوی عبدالحمید با انتقاد از چنین رویکردی تأکید کرد که برای تامین امنیت منطقه باید به مردم بومی اعتماد کرد و از ظرفیت آنان بهره گرفت.
افزایش قدرت گروه‌های مسلح بلوچ
استقرار نیروهای فاطمیون در سیستان و بلوچستان در شرایطی صورت گرفته که ساختار و شیوه فعالیت گروه‌های مسلح مخالف جمهوری اسلامی در این منطقه نیز تغییر کرده است.
اکلد در تحلیل خود از شکل‌گیری نوعی شورش مسلحانه سازمان‌یافته‌تر در جنوب شرق ایران خبر داده است.
به نوشته این نهاد، تشکیل ائتلاف «جبهه مبارزین مردمی» در اواخر سال ۲۰۲۵ که جیش‌العدل و چند گروه مسلح کوچک‌تر بلوچ را گرد هم آورده، به هماهنگی بیشتر عملیات علیه نیروهای امنیتی کمک کرده است.
در یکی از عملیات‌های شهریور ۱۴۰۵ در سراوان، نیروهای مسلح مخالف حکومت توانستند به مدت ۹ ساعت در برابر عملیات نیروهای امنیتی مقاومت کنند و پنج گروه پشتیبانی برای شکستن محاصره آنان وارد عمل شدند.
در عملیاتی دیگر در همان ماه، دو افسر ارشد سپاه پاسداران کشته شدند.
به گفته اکلد، این تحولات نشان می‌دهد گروه‌های مسلح بلوچ بیش از گذشته قادرند شبکه‌های عملیاتی خود را حفظ کنند، به نیروهای تحت فشار کمک برسانند و با وجود عملیات مکرر سپاه به فعالیت ادامه دهند.
این سازمان هشدار داده که تشدید درگیری‌ها، هم‌زمان با فشارهای نظامی خارجی و مشکلات اقتصادی ایران می‌تواند توان نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی برای کنترل مناطق جنوب شرقی کشور را بیش از پیش تحت فشار قرار دهد.
از بلوچستان تا تهران و کردستان؛ حضور نیروهای نیابتی در داخل ایران
استقرار گروه‌های مسلح تحت حمایت جمهوری اسلامی تنها به سیستان و بلوچستان محدود نبوده است.
سازمان حقوق‌بشری هه‌نگاو در گزارشی به تاریخ ۱۸ فروردین ۱۴۰۵، از افزایش حضور نیروهای فاطمیون، زینبیون و حشدالشعبی در چندین استان ایران خبر داد.
این سازمان با استناد به منابع میدانی و بررسی تصاویر منتشرشده در رسانه‌های حکومتی و شبکه‌های اجتماعی گزارش داد که نیروهای زینبیون در زاهدان، زابل و چابهار رژه و نمایش قدرت برگزار کرده‌اند.
در مناطق کردنشین غرب ایران نیز به گفته هه‌نگاو، نیروهای حشدالشعبی در شهرهایی مانند کرمانشاه، روانسر، جوانرود و مریوان حضور یافته‌اند.
بر اساس گزارش این سازمان، شماری از این نیروها در مساجد و سالن‌های ورزشی اسکان داده شده‌اند و برخی تحرکات آنان از طریق گذرگاه‌های مرزی خسروی، سومار و مهران انجام شده است.
سپاه از نجات یک مهندس و کشته شدن ۷ نفر در درگیری با « تیم گروگانگیر» در بلوچستان خبر داد
شواهد تازه از حضور فاطمیون در عملیات سپاه
در کنار گزارش‌های محلی و حقوق‌بشری، تحقیق تازه فرانس ۲۴ شواهد مشخص‌تری درباره حضور اعضای فاطمیون در ساختار نظامی سپاه پاسداران ارائه کرده است.
فرانس ۲۴ همچنین با مکان‌یابی ویدئویی که حال‌وش روز ۷ مهر ۱۴۰۵ منتشر کرده بود، مشخص کرد که تصاویر دست‌کم ۱۳ مرد مسلح در منطقه کوهستانی کلاپد، حدود ۸۰ کیلومتری غرب زاهدان، ضبط شده است.
ویدئوی دیگری که حال‌وش در ۳۰ شهریور منتشر کرده بود، چند مرد مسلح را در حال آموزش نظامی نشان می‌داد. فرانس ۲۴ محل ضبط این تصاویر را در مدرسه‌ای تازه‌ساخت در شهر گُشت، نزدیک سراوان، شناسایی کرده، اما نتوانسته هویت افراد حاضر در ویدئو را مستقلا تأیید کند.
این تحقیق همچنین از کشته شدن دو عضو فاطمیون در سیستان و بلوچستان خبر می‌دهد. احمد یعقوبی روز ۱۰ مهر ۱۴۰۵ در حمله‌ای با بمب دست‌ساز جان باخت و محمدرضا رحیمی نیز روز ۲۱ مهر در درگیری مسلحانه‌ای کشته شد.
گروه جبهه مبارزین مردمی مسئولیت هر دو حمله را بر عهده گرفت و رسانه‌های وابسته به سپاه و فاطمیون تصاویر مراسم تشییع این دو نفر را منتشر کردند.
چرا سپاه به فاطمیون نیاز دارد؟
استفاده از جنگجویان فاطمیون در داخل ایران پرسش‌هایی درباره انگیزه‌های نظامی و سیاسی سپاه پاسداران ایجاد کرده است.
مهدی نخل احمدی، کارشناس مسائل سیستان و بلوچستان مقیم ایتالیا، در گفت‌وگو با فرانس ۲۴ معتقد است که سپاه پس از سال‌ها سرمایه‌گذاری برای جذب و آموزش نیروهای فاطمیون، نمی‌توانست به‌سادگی آنان را رها کند.
به گفته او، این جنگجویان پس از حضور طولانی در جنگ سوریه، از تجربه عملیاتی گسترده‌ای برخوردار بودند و برخی از آنان نیز به اطلاعات حساس سپاه دسترسی داشتند.
استفاده از نیروهای نیابتی برای سرکوب اعتراضات داخلی نیز از دیگر اهداف احتمالی سپاه پاسداران است.
Leave a Reply